Bea Schoenmakers neemt na 20 jaar afscheid als voorzitter van de Monumentencommissie.
Bea Schoenmakers neemt na 20 jaar afscheid als voorzitter van de Monumentencommissie. Foto: Sander van Kasteren

Bea Schoenmakers neemt na 20 jaar afscheid van Monumentencommissie; ‘je moet proberen met mensen mee te denken’

Algemeen

Boxtel - Sinds 26 maart 2002 was Bea Schoenmakers (80) voorzitter van de Monumentencommissie. Die ziet erop toe dat monumentale gebouwen op een historisch verantwoorde manier in stand gehouden worden, ook als ze verbouwd worden. Na deze maand neemt ze afscheid. “Mensen dachten: de monumentencommissie, daar mag je níks van. Dat zijn maar lastpakken! Maar ik vind dat je met ze moet proberen mee te denken.”

De nieuwbouw van het SintLucas, de opknapbeurt van de Rechterstraat en natuurlijk het prachtig in stand gehouden Groot Duijfhuis in Liempde. Het zijn enkele projecten waar de Monumentencommissie zich de afgelopen twintig jaar, onder de voorzittershamer van Bea Schoenmakers mee bezig hield. Toch is Schoenmakers zelf misschien wel het meest trots op het in stand houden van de Open Monumentendagen en de Monumentenprijs Boxtel. Want die brengen de monumentenzorg écht aan de man.

Toen zij in 2002 als conrector van het Jacob-Roelandslyceum met pensioen ging, zocht Schoenmakers een nieuwe, maatschappelijke functie. Die vond zij in de gemeentelijke commissie die zich bezighield met monumentenzorg. Zelf had ze daar weinig ervaring mee, maar de voorzittershamer hanteren zou zeker wel goed gaan.

Lastpakken
Gedurende de jaren raakte Schoenmakers echter wegwijs in de monumentale panden in de gemeente. Haar rol in de monumentencommissie nam ze zeer serieus, maar haar kracht lag volgens wethouder Désiré van Laarhoven vooral in de dialoog. De commissie stond immers bekend als een luis in de pels van initiatiefnemers die ‘iets met een monument wilden’. “Dat zijn maar lastpakken”, verwoordt Schoenmakers de algemene gedachte van destijds zelf.

Ze focuste zich daarom niet op wat niet kon met een monumentaal pand, maar juist op wat wél kon. “Mensen moeten niet met een tot op de millimeter nauwkeurig plan hier komen, maar met een grof idee. Dan denken we mee”, omschrijft ze haar missie. “Je moet niet alleen de regels uitvoeren, maar ook denken in de geest van de wet.”

Architect Harrie van Helmond, ook lid van de commissie, blikt terug op de lastige start rondom Sacre Coeur. Een overenthousiaste ondernemer haalde daar de vloer uit het Rijksmonument zonder de benodigde vergunning. “We hebben dat project als het ware moeten annexeren”, aldus Van Helmond. Inmiddels zit er schot in de appartementen en is er een aantal verkocht.

Samenwerken
Maar de monumentencommissie kreeg ook veel voor elkaar samen met initiatiefnemers. “Ik heb maar zelden meegemaakt dat ze boos hier de zaal uitliepen”, blikt Schoenmakers terug. Dan bleek dat er toch veel meer mogelijk was met het monument dan mensen dachten. Zoals bijvoorbeeld de kleurige aanblik van Den Eijngel in Lennisheuvel. Verder roemt Van Helmond Schoenmakers om haar aandacht voor monumenten uit de wederopbouwperiode.

Schoenmakers mocht na 20 jaar dienst in de commissie een flinke bos bloemen, twee boeken en de nodige dosis lof van de wethouder in ontvangst nemen. “Ik heb het ook even nagevraagd bij mijn voorgangers Ger (van den Oetelaar) en Peter (van de Wiel, red.). Zij omschreven Bea als: onafhankelijk, concreet, duidelijk en sympathiek. Als een koorddanseres laverend tussen beide partijen probeerde ze tot een goede oplossing te komen”, omschreef Van Laarhoven de rol van Schoenmakers tussen de gemeente en initiatiefnemers in.

Schoenmakers wordt niet opgevolgd. De commissie houdt binnenkort op te bestaan en wordt vervangen door een Commissie Ruimtelijke Kwaliteit als onderdeel van de nieuwe Omgevingswet. In deze commissie worden de opvattingen van de Monumentencommissie en de Welstandscommissie samengebracht. Zo wordt nog breder naar bouwprojecten gekeken en kan nog beter in samenspraak met initiatiefnemers bekeken worden wat niet, en wat juist wél kan. Eigenlijk precies zoals Schoenmakers dat de afgelopen 20 jaar al betrachtte.

Afbeelding
Afbeelding