Logo mooiboxtel.nl
   | Fotonummer: 4161e7
Foto: Ruud van Casteren

Veiligheid bij hulpdiensten belangrijker dan 'op papier op tijd komen'

Boxtel - In oktober 2017 publiceerde DeMooiBoxtelKrant een artikel met de titel 'Ook in Boxtel komen de hulpdiensten regelmatig te laat'. Maar hoe staat het er twee jaar later voor? DeMooiBoxtelKrant dook in de cijfers en kwam tot de conclusie dat met name de ambulance ten opzichte van toen punctueler geworden is. De politie daarentegen is er juist wat op achteruit gegaan. De belangrijkste vraag is echter: is de veiligheid in het geding?

Uitleg van het begrip 'te laat komen' verschilt per hulpdienst. Zo is het alleen bij de brandweer duidelijk in de wet geregeld: het Besluit Veiligheidsregio's stelt dat de brandweer tussen vijf en tien minuten na de alarmering in de meldkamer bij de brand aanwezig moet zijn, afhankelijk van het type brandmelding. Voor ambulancezorg wordt in de wet genoemd dat onder normale omstandigheden "minstens 97 procent van de bevolking binnen 15 minuten responstijd kan worden bereikt door een ambulance". Overschrijdingen van 15 minuten worden periodiek geanalyseerd om deze te voorkomen. We gaan daarom in dit artikel dan ook uit van 'te laat' als de ambulance er langer dan 15 minuten over doet om na een spoedmelding ter plaatse te komen. De politie heeft zelf richtlijnen opgesteld. Daarin valt te lezen dat het politiekorps er naar streeft om bij een spoedmelding in 90 procent van de gevallen binnen een kwartier aanwezig te zijn.

De cijfers
Kijken we naar de richtlijn van de ambulancezorg dan wordt die in 7,1 procent van de gevallen niet gehaald. Boxtel 'scoort' daarmee beter dan bijvoorbeeld Oisterwijk (10,4 procent), dat ook een eigen ambulancestandplaats heeft. Het regionaal gemiddelde is 8 procent. Boxtel is daarmee een goede middenmoter en presteert bovendien beter dan in 2017, toen we ons licht ook al eens lieten schijnen op de aanrij- en opkomsttijden van hulpdiensten. Toen was nog zo'n 9,3 procent van de ambulances niet binnen 15 minuten aanwezig en presteerde Boxtel juist minder goed - in termen van opkomsttijd - dan de collega's in Oisterwijk.

In 2016 was de Boxtelse politie nog in ongeveer vier op de vijf spoedmeldingen (81,6 procent) binnen een kwartier aanwezig. In 2018 was dit gedaald naar 78,9 procent. En voor dit jaar ligt dit cijfer tot en met september afgerond op 76 procent. Er is dus een licht dalende trend te zien.

Als je deze cijfers tegenover het landelijke plaatje bekijkt dan valt op dat Boxtel langzaam verder wegzakt in de middenmoot. Stond onze gemeente in 2015 nog op de 214e plek op de landelijke ranglijst, stond onze gemeente in 2018 al op plek 251. Overigens is Boxtel niet de enige gemeente in de regio die langzaam op de lijst wegzakt. Buurgemeenten als Oisterwijk, Vught en Sint-Michielsgestel daalden allen ook flink.

Kijken we naar de opkomsttijden van de brandweer, de enige hulpdienst die wettelijk binnen vijf tot tien minuten aanwezig moet zijn, dan is er niet direct een trend te zien. Dit komt omdat de brandweer veel verschillende prioriteringen kent. De wettelijke opkomsttijd geldt enkel voor gebouwen en objecten en niet voor overige incidenten. Omdat het om een zeer beperkt aantal meldingen gaat kunnen we geen conclusies trekken. Zo was de brandweer in Liempde in 2016 in precies de helft van de gevallen binnen acht minuten ter plaatse voor een gebouwbrand, maar rukte de post slechts vier maal uit voor zo'n melding. In 2017 waren er eveneens vier meldingen, maar had de brandweer in alle gevallen meer dan 15 minuten nodig om 'ter plaatse' te kunnen melden. In 2018 waren er slechts twee uitrukken voor een gebouwbrand, die beiden niet binnen een kwartier bij de brandmelding arriveerden.

In Boxtel was de brandweer het afgelopen jaar in 80,6 procent van de meldingen van een gebouwbrand (31 uitrukken) binnen een kwartier aanwezig. Dat is een flinke stijging ten opzichte van 2017, toen dat percentage 73,7 bedroeg op negentien uitrukken.

De praktijk
Zijn deze cijfers de hele werkelijkheid? Volgens woordvoerders van de hulpdiensten niet. Politiewoordvoerder Danny Cherkaoui Nahi noemt als voorbeeld een voortvluchtige verdachte. Dan wordt prioriteit gegeven aan de zoektocht naar de dader(s) boven het in de politiesystemen 'afvinken' van het ter plaatse zijn. De woordvoerder schetst ook een situatie waarbij iedere seconde telt, zoals een reanimatie. "Dan wordt pas ná het afhandelen 'ter plaatse' gemeld. Hierbij is het direct hulp bieden belangrijker dan een knop indrukken. Juist doordat elke seconde telt, worden in bepaalde gevallen de reactietijden overschreden." De politie is immers vaak als eerste daadwerkelijk op de plaats des onheils. Daarnaast komt het ook voor dat een melding als hoogste prioriteit binnenkomt, maar dat later niet blijkt te zijn.

Wel wordt door alle hulpdiensten benadrukt dat er nooit burgers in gevaar komen door het overschrijden van de tijden. En die tijden komen dus ook niet in alle gevallen overeen met de daadwerkelijke reactietijd. Er zijn nu tien gemeenten minder dan in 2017, toen wij ons vorige onderzoek uitvoerden. Een daling op de ranglijst van tien plaatsen hoeft dan dus niet per se te betekenen dat de prestaties ten opzichte van andere gemeenten ook daadwerkelijk verslechterd zijn.

Omdat er geen gegevens per spoedmelding beschikbaar zijn, is er bovendien nog een kans dat bij een melding bijvoorbeeld de brandweer en politie al binnen vijf minuten aanwezig zijn en de ambulance wat langer op zich laat wachten, of vice versa. Ook hierin stemmen de hulpdiensten onderling af, waarbij de veiligheid van hulpverleners en slachtoffer(s) altijd voorop gaat.

Bij de brandweer geldt iets soortgelijks, wat opvalt als we beter kijken naar de cijfers. Brandweer Brabant-Noord, waaronder de posten Liempde en Boxtel vallen, leverde ons zeer gedetailleerde informatie aan. Daaruit blijkt dat wanneer een voertuig meer dan 18 minuten nodig heeft om ter plaatse te komen vaak al een ander brandweervoertuig aanwezig is. Nemen we dit in acht dan is er in Boxtel in meer dan 90 procent van de gevallen altijd één brandweervoertuig binnen 15 minuten ter plaatse. Voor Liempde kan dit ook gelden, omdat bijvoorbeeld de brandweer van Boxtel of Sint-Oedenrode eerder bij de brand is en de brandweer van Liempde is opgeroepen bijstand te verlenen. Woordvoerder Leonie Thijssen laat weten dat dit ook geldt voor de genoemde 'te laat' gevallen in Liempde uit 2017 en 2018. In alle gevallen ging het om een oproep om bijstand te verlenen aan een andere post.

De ambulance doet het in plattelandsgemeenten minder goed dan in stedelijk gebied. Een mogelijke verklaring is eerdergenoemde '97 procentsnorm'. Omdat in stedelijk gebied nu eenmaal meer mensen dicht op elkaar wonen, wordt die norm daar eenvoudiger gehaald dan op het platteland.

Toch valt ook te betogen dat de norm van 15 minuten voor ambulancezorg vrij willekeurig gekozen lijkt. Dit is dan ook precies wat ambulancechauffeur Rutger Jongejan in een blog doet. "Bij een reanimatie ben je bij 14 minuten (binnen de normtijd) echt wel te laat", stelt hij. Hij vervolgt: "Heeft iemand een hartinfarct of beroerte (CVA), dan is de tijd ook belangrijk, maar dan maakt een aanrijtijd van 14 minuten of 16 minuten niet zo heel veel verschil in de kans op overleven." De RAV (Regionale Ambulance Voorziening) laat in een schriftelijke reactie weten het hier mee eens te zijn: "De huidige norm van 15 minuten (in 2003 opgenomen in het Referentiekader) heeft geen directe relatie met gezondheidswinst voor de patiënt." Toegenomen verkeersdrukte en verkeersremmende maatregelen hebben sindsdien voor de nodige veranderingen in aanrijtijden gezorgd. De ambulancesector is daarom, op verzoek van de minister, bezig met het opstellen van normen die meer zeggen over de kwaliteit van zorg. Bijvoorbeeld of een patiënt met een hartinfarct op tijd in het ziekenhuis was voor een dotterbehandeling, een patiënt met een beroerte tijdig aankwam op de spoedeisende hulp of dat besteld vervoer ook daadwerkelijk plaatsvond binnen de afgesproken tijd. Zo werken de hulpdiensten permanent aan het verbeteren van de aanrijtijden en ook aan het stellen van realistische eisen daaraan.

Meer berichten
<SCRIPT SRC="//secure.adnxs.com/ttj?id=&cb=[CACHEBUSTER]&referrer=mooiboxtel.nl&pubclick=[INSERT_CLICK_TAG]&postcode=528,529" TYPE="text/javascript"></SCRIPT>
<SCRIPT SRC="//secure.adnxs.com/ttj?id=6037574&size=160x600&promo_sizes=120x600&cb=[CACHEBUSTER]&promo_alignment=center&referrer=mooiboxtel.nl&pubclick=[INSERT_CLICK_TAG]&postcode=528,529" TYPE="text/javascript"></SCRIPT>
 
<SCRIPT SRC="//secure.adnxs.com/ttj?id=6037573&cb=[CACHEBUSTER]&referrer=mooiboxtel.nl&pubclick=[INSERT_CLICK_TAG]&postcode=528,529" TYPE="text/javascript"></SCRIPT>